چاه ارت زیر ۲ اهم برای دکل مخابراتی؛ الزامی، نه توصیه!
ایمنی و پایداری در زیرساختهای مخابراتی، بهویژه در سایتهای BTS، دکلهای رادیویی، سایتهای ماکروویو و مراکز انتقال داده، تنها به تجهیزات پیچیده و پیشرفته وابسته نیست؛ بلکه یکی از اساسیترین و تعیینکنندهترین عناصر در سلامت شبکه، وجود چاه ارت استاندارد و مؤثر است.
در این میان، ایجاد چاه ارت زیر ۲ اهم یکی از توصیههای کلیدی در پروژههای مخابراتی به شمار میرود.
اما آیا دستیابی به چنین مقاومتی واقعاً ضروری یا حتی ممکن است؟ و استانداردهای معتبر جهانی در این خصوص چه میگویند؟ در این مقاله، با رویکرد خبری–تحلیلی، این موضوع را از زاویهای تخصصی بررسی میکنیم.
چرا چاه ارت در دکلهای مخابراتی اهمیت بیشتری دارد؟
برخلاف سیستمهای خانگی یا صنعتی، یک دکل مخابراتی مرتفعترین نقطه در محیط پیرامون خود است و بهطور طبیعی، هدف اصلی برخورد صاعقه محسوب میشود. از طرف دیگر، وجود تجهیزات الکترونیکی حساس مانند:
🔻رادیوها
🔻آنتنهای سکتور
🔻یونیتهای ماکروویو
🔻رکهای مخابراتی
🔻سیستمهای تغذیه
🔻و تجهیزات انتقال داده
سبب میشود کوچکترین نوسان الکتریکی یا تخلیه ناگهانی بار، منجر به اختلال گسترده، خسارت مالی و حتی قطع شبکه شود.
بنابراین وجود یک سیستم ارتینگ با مقاومت پایین در چنین سازههایی نه یک انتخاب بلکه یک ضرورت فنی و ایمنی است.
چاه ارت زیر ۲ اهم در دکلهای مخابراتی؛ هدفی قابل دستیابی
در پروژههای مخابراتی، رسیدن به مقاومت زیر ۲ اهم کاملاً ممکن است و در برخی شرایط حتی نیاز الزامی محسوب میشود. شرکتهای بزرگ مخابراتی در ایران و جهان، معمولاً مقاومت مجاز سیستم ارتینگ دکل را در بازه ۰٫۵ تا ۵ اهم تعریف میکنند؛ اما مقدار ایدهآل زیر ۲ اهم در موارد زیر توصیه شده است:
✔ سایتهای واقع در مناطق کوهستانی یا دارای احتمال صاعقه شدید
✔ سایتهای انتقال داده با تجهیزات بسیار حساس
✔ سایتهای اصلی (Core) و مراکز سوئیچ
✔ دکلهای مشترک با سازمانهای حساس مانند فرودگاهها، نظامیها یا سازمان هواشناسی
عوامل مؤثر بر رسیدن به ارت زیر ۲ اهم در دکل
دستیابی به این مقاومت، مانند سایر پروژههای ارتینگ، تحت تأثیر دو دسته پارامتر کلیدی است:
۱- مقاومت ویژه خاک (Soil Resistivity)
نوع خاک (رسی، شنی، سنگی) ، میزان رطوبت ، عمق لایههای زمین ، وجود سنگهای آذرین یا نمکی ، موقعیت جغرافیایی است و تقریباً غیرقابلتغییر محسوب میشود. در دکلها، معمولاً پیش از اجرا، تست وِرنِر انجام میشود تا بهترین موقعیت حفاری مشخص گردد.
۲- تجهیزات و طراحی سیستم ارتینگ
✔ الکترودهای عمقی (میلههای مغزی و فولادی–مسی)
✔ رینگ ارت دور دکل
✔ چاههای متعدد (Multi-Earthing System)
✔ استفاده از مواد کاهنده ویژه (Bentonite, GEM, Zeolite, Marconite)
✔ جوش کدولد برای اتصالات دائم
✔ هادی مسی نمره بالا با روکش مناسب
این ترکیب سبب میشود مقاومت خاک به شکل مؤثر کاهش یابد و مسیر مطمئنی برای تخلیه جریان صاعقه ایجاد شود.
استانداردهای ملی و بینالمللی چه میگویند؟
در استانداردهای مرتبط با سیستم ارتینگ دکلها، محدوده دقیقی برای مقاومت ذکر شده است:
🔴IEEE Std 1100 و IEEE Std 80
توصیه به مقاومت کمتر از ۵ اهم برای سازههای مخابراتی و الکترونیکی
🔴TIA/EIA-607 و IEC 62305
مقاومت کمتر از ۱۰ اهم برای دکلها و تأسیسات مخابراتی
🔴استاندارد مخابرات ایران (نشریات داخلی)
پیشنهاد دستیابی به کمتر از ۲ اهم برای سایتهای جدید
بنابراین چاه ارت زیر ۲ اهم، یک هدف قابلدستیابی، منطقی و حتی در برخی پروژهها الزامی است، اما باید توجه داشت که:
این مقدار نباید تنها معیار ارزیابی کیفیت ارتینگ باشد. مهمتر از عدد اهم، عملکرد شبکه ارتینگ، دوام اتصالات و طراحی اصولی سیستم است.
چرا دکل مخابراتی باید ارت زیر دو اهم داشته باشد؟
در سازههای مخابراتی، عملکرد صحیح سیستم ارتینگ یکی از مهمترین مؤلفههای اجرایی به شمار میرود. مقدار مقاومت زمین در این سازهها باید بهگونهای باشد که بتواند الزامات فنی، ایمنی و استانداردهای مرتبط را به بهترین شکل تأمین کند. در همین راستا، رسیدن به مقاومت زیر دو اهم یکی از موضوعاتی است که همواره مورد توجه متخصصان حوزه مخابرات و برق قرار دارد و بررسی آن میتواند دید روشنی از کیفیت و کارایی سیستم ارت ارائه دهد.
۱. حفاظت کامل در برابر صاعقه
دکلها به دلیل ارتفاع زیاد، بیشترین احتمال برخورد صاعقه را دارند. مقاومت پایین، باعث تخلیه سریع انرژی به زمین و جلوگیری از سوختن تجهیزات میشود.
۲. جلوگیری از قطع شبکه و خسارت مالی سنگین
آسیب یک رادیو یا یونیت مخابراتی میتواند میلیونها تومان خسارت و ساعتها اختلال ایجاد کند.
۳. تضمین عملکرد تجهیزات حفاظتی
تجهیزاتی مثل SPD، لایتنینگ ارستر و بریکرهای حفاظتی تنها با وجود سیستم ارت استاندارد عملکرد دقیق دارند.
۴. ایمنی نیروی انسانی و سازه
جریانهای نشتی یا انتقال پتانسیل در اطراف دکل میتواند بسیار خطرناک باشد.
جمعبندی؛ چاه ارت زیر دو اهم در دکل مخابراتی، یک نیاز حیاتی اما نه مطلق
چاه ارت زیر ۲ اهم نه یک شایعه است و نه یک استاندارد اغراقآمیز. این مقدار:
🔺قابل دستیابی است
🔺در بسیاری از پروژههای مخابراتی توصیه میشود
🔺باعث افزایش ایمنی و پایداری شبکه میشود
با این حال، تمرکز صرف بر عدد مقاومت اشتباه است. آنچه اهمیت دارد، اجرای اصولی، تجهیزات استاندارد، عمق مناسب، رینگ ارت، چاههای کمکی و کنترل کیفیت اتصالات است. سیستمی که درست طراحی شده باشد، حتی با مقاومت ۳–۵ اهم نیز میتواند عملکرد ایمن و پایداری ارائه دهد.
راستین سازه با ارائه خدمات تخصصی در طراحی، اجرا و تست سیستمهای ارتینگ و ارت دکلهای مخابراتی، آماده همکاری با شرکتها و پروژههای عمرانی و صنعتی است. این مجموعه با استفاده از تجهیزات استاندارد و تیم مجرب، راهکارهایی ایمن، دقیق و قابل اعتماد ارائه میدهد.
