چرا دکلهای ترکیبی جایگزین سازههای سنتی میشوند؟
در عصر ارتباطات و شهرهای هوشمند، نیاز به زیرساختهایی که بتوانند چندین عملکرد را بهطور همزمان پوشش دهند، بیش از پیش احساس میشود. دکلهای مخابراتی و روشنایی ترکیبی، پاسخگوی این نیاز هستند؛
سازههایی که علاوه بر پشتیبانی از تجهیزات مخابراتی و آنتنها، وظیفه تأمین روشنایی معابر و فضاهای شهری را نیز بر عهده دارند. در این مقاله، به بررسی مشخصات فنی، ملاحظات طراحی و استانداردهای مرتبط با این سازههای چندمنظوره میپردازیم.
مفهوم و ضرورت دکلهای ترکیبی
دکل ترکیبی، سازهای فلزی (معمولاً از نوع خودایستا یا مهارشده) است که با هدف بهینهسازی فضا و کاهش تعداد سازههای مستقر در یک منطقه طراحی میشود. این دکلها علاوه بر میزبانی از آنتنهای مخابراتی، مجهز به سیستمهای روشنایی قدرتمند (مانند پروژکتورهای LED یا چراغهای معابر) هستند و میتوانند به عنوان پایگاه دکل دوربین نظارتی شهری یا امنیتی نیز عمل کنند.
همافزایی این کاربردها در یک سازه واحد، ضمن کاهش هزینههای اجرایی و اشغال فیزیکی فضا، به یکپارچگی و زیباسازی بصری شهرها کمک شایانی میکند.
الزامات طراحی سازهای و ایمنی
طراحی این دکلها باید مطابق با آخرین ویرایش استاندارد TIA-222 و مقررات ملی ساختمان انجام شود تا ایمنی سازه در برابر بارهای وارده تضمین گردد.
_ محاسبات بارگذاری: بارهای مرده (وزن سازه، تجهیزات و کابلها) و بارهای زنده (مانند باد و یخ) باید به دقت محاسبه شوند. بار باد معمولاً به عنوان بار تعیینکننده در طراحی این سازههای بلند شناخته میشود.
_ تغییرشکلها (Twist and Sway): حداکثر تغییر شکل مجاز در بالای دکل، بهگونهای محاسبه میشود که از افت کیفیت سیگنال آنتنها (معیار ۱۰dB) جلوگیری کند.
_ حفاظت در برابر خوردگی: تمامی قطعات فلزی از جمله اعضای اصلی، نردبان و براکتهای نصب تجهیزات باید پس از ساخت، به روش گالوانیزه گرم (Hot-Dip Galvanized) مطابق با استاندارد ASTM A123 آبکاری شوند تا در برابر عوامل جوی مقاوم باشند.
سیستم روشنایی و هشداردهنده (Obstruction Lighting)
یکی از مهمترین ملزومات این دکلها، سیستم روشنایی هشداردهنده برای ایمنی هوایی (مطابق با آییننامههای سازمان هوانوردی غیرنظامی – ICAO) است.
… چراغهای هشداردهنده: معمولاً یک چراغ روشنایی در بالای دکل و دو چراغ دیگر در سکوهای پایینتر تعبیه میشود. این چراغها اغلب از نوع LED با شدت روشنایی متوسط برای روز و نور قرمز برای شب هستند تا کمترین تداخل را با امواج مخابراتی داشته باشند (No EMI/RF).
… سیستم کنترل خودکار: عملکرد این چراغها باید بهصورت خودکار و بر اساس میزان نور محیط (با استفاده از سلولهای فوتوالکتریک) کنترل شود. در برخی پروژهها، برای افزایش قابلیت اطمینان، از سیستمهای خورشیدی (Solar Powered) برای تأمین انرژی این چراغها استفاده میشود.
سیستم حفاظت در برابر صاعقه و ارتینگ
با توجه به ارتفاع زیاد دکلهای ترکیبی، حفاظت در برابر صاعقه از الزامات حیاتی است.
√ سیستم برخاسته (Early Streamer Emission): استفاده از سرنیزههای جذب صاعقه که بالاتر از بلندترین تجهیزات نصب میشوند، رایجترین روش حفاظت مستقیم است.
√ شبکه ارتینگ: هادیهای مسی (مانند نوار مسی ۲۵*۳ میلیمتر) بهصورت پیوسته در طول دکل نصب و به شبکه ارت در پای کار متصل میشوند. اجرای اتصالات باید با روش جوش ترمیت (Exothermic Welding) انجام شود تا از اتصالی مطمئن و بدون خوردگی اطمینان حاصل گردد. همچنین، برای کاهش مقاومت زمین از ترکیبات کاهشدهنده مقاومت (Earth Enhancing Compounds) در اطراف هادیهای افقی استفاده میشود.
ملاحظات ویژه نصب و راهاندازی
«پس از تأیید محاسبات سازهای و استانداردهای طراحی، نوبت به اجرای دقیق و اصولی دکل در محل پروژه میرسد. در این بخش، به مهمترین نکات اجرایی و عملیاتی حین نصب و راهاندازی دکلهای ترکیبی میپردازیم.»
♦ سکوی کاری و نردبان: دکلها باید به نردبان ایمن با قفس حفاظتی و سکوهای استراحت در ارتفاع مجهز شوند تا دسترسی برای نصب و تعمیرات تجهیزات فراهم باشد.
♦ مسیر کابلها (Feeder Runway): یک مسیر مجزا و استاندارد برای عبور کابلهای تغذیه آنتنها و برق از پای کار تا بالای دکل در نظر گرفته میشود تا از آسیب به کابلها جلوگیری شود.
♦ پیسازی: طراحی فونداسیون باید توسط مهندس سازنده تأیید و با بتن با عیار حداقل ۲۵ (Grade 25) اجرا شود. مسلحسازی و بولتهای مهار باید با دقت بالایی نصب شوند.
کلام آخر
دکلهای مخابراتی و روشنایی ترکیبی، به عنوان یکی از مؤلفههای کلیدی زیرساختهای هوشمند شهری، راهکاری بهینه، مقرونبهصرفه و کارآمد برای پاسخگویی همزمان به نیازهای ارتباطی و روشنایی شهرها هستند. رعایت دقیق استانداردهای بینالمللی طراحی، اجرای صحیح سیستمهای حفاظت در برابر صاعقه و تأمین روشنایی هشداردهنده، دوام، ایمنی و عملکرد مطلوب این سازهها را در بلندمدت تضمین میکند.
گروه فنی راستین سازه با بهرهگیری از دانش فنی روز و تجربه درخشان در پروژههای مشابه، آماده ارائه خدمات جامع از مرحله طراحی تا نصب و راهاندازی این دکلها میباشد.
